Temel Don Rengi Testi - A ve E lokusları

Genotip ile fenotip arasındaki fark nedir?
Genotip, atın DNA'sında yazılı olandır. Görülmez. Fenotip ise görülendir: bu durumda don.
Her gen için atın iki aleli vardır: biri anneden, diğeri babadan gelir. Örneğin A/a E/e şeklinde yazarız.
İki at dışarıdan aynı, DNA'da ise farklı olabilir. A/A E/E bir at ile A/a E/e bir atın ikisinin de temel donu dorudur. A/a E/e at yağız veya al temel donlu tay verebilir; A/A E/E at ise yalnızca doru temel donlu tay verir.

Temel don ile hayvanın donu arasındaki fark nedir?
Temel don başlangıç noktasıdır. Yalnızca üç tane vardır: doru, yağız ve al. İki gen, Agouti ve Extension tarafından belirlenir.
Ardından diğer modifiye edici genler temel donu değiştirebilir: seyreltebilir (açabilir), pigmentsizleştirebilir (rengi giderebilir) veya alaca ve başka desenler ekleyebilir. Nihai sonuç, gördüğümüz hayvanın donudur.
Örnekler:
• Palomino: bir Cream aleli taşıyan al temel don.
• Kula (buckskin): bir Cream aleli taşıyan doru temel don.
• Kır: Grey'in yaşla birlikte giderek pigmentsizleştirdiği üç temel dondan herhangi biri.
Diğer modifiye edici genlerde varyant yoksa hayvanın donu temel donla aynıdır.

Bu test neden hayvanın donunu değil de temel donu belirler?
Çünkü test yalnızca iki geni, Agouti ve Extension'ı okur ve bu iki gen yalnızca temel donu belirler. Hayvanın donunu öğrenmek için diğer modifiye edici genlerin de test edilmesi gerekir.

Her lokus ne işe yarar?
At iki pigment üretebilir: siyah pigment ve kırmızı pigment.
Hangisinin üretileceğine Extension karar verir. En az bir E aleli varsa at siyah pigment üretir. e/e ise at yalnızca kırmızı pigment üretir.
Siyah pigmentin nerede bulunacağına Agouti karar verir. En az bir A aleli varsa siyah pigment yalnızca uç noktalarda (yele, kuyruk, bacakların alt kısmı ve kulak kenarları) kalır: doru temel don. a/a ise siyah pigment tüm vücuda yayılır: yağız temel don.

e/e bir at neden her zaman al temel donludur?
e/e bir at yalnızca kırmızı pigment üretir. Agouti yalnızca siyah pigment üzerinde etkilidir. Siyah pigment olmadan Agouti'nin etki edeceği bir şey yoktur ve at, Agouti'si ne olursa olsun al temel donludur (-/- e/e). Ancak Agouti alelleri DNA'da kalır ve taylara aktarılır.

a/a bir at neden yalnızca E aleli varsa yağız temel donludur?
a/a siyah pigmenti tüm vücuda yayar. Ancak siyah pigment yalnızca atta en az bir E aleli varsa bulunur. Bu nedenle: a/a E/- yağız temel dondur; a/a e/e al temel dondur.

A/- veya -/- içindeki tire ne anlama gelir?
Tire «herhangi bir alel» anlamına gelir. O alelin temel donu değiştirmediği durumlarda kullanılır.
• A/- E/- şunlar olabilir: A/A E/E, A/a E/E, A/A E/e veya A/a E/e; hepsinin temel donu dorudur.
• -/- e/e şunlar olabilir: A/A e/e, A/a e/e veya a/a e/e; hepsinin temel donu aldır.

Atımın donunu zaten görüyorsam test ne işe yarar?
Çünkü ata bakarak taylarına ne aktarabileceği görülmez. A/A E/E bir at ile A/a E/e bir at dışarıdan aynıdır ama farklı taylar verir. Hangisinin hangisi olduğunu yalnızca DNA testi gösterir.

Temel donu doru olan iki at birbiriyle çiftleştirildiğinde yağız veya al temel donlu bir tay doğabilir mi?
Evet, ikisi de A/a E/e ise. Her tay için Mendel olasılığı:
• %56,25 doru temel don A/- E/-
• %18,75 yağız temel don a/a E/-
• %25 al temel don -/- e/e

Temel donu yağız olan iki at birbiriyle çiftleştirildiğinde al temel donlu bir tay doğabilir mi?
Evet, ikisi de a/a E/e ise. Her tay için Mendel olasılığı:
• %75 yağız temel don a/a E/-
• %25 al temel don a/a e/e

Temel donu al olan iki at birbiriyle çiftleştirildiğinde nasıl taylar doğar?
%100 al temel donlu -/- e/e taylar; çünkü ikisi de yalnızca e alelini aktarabilir.

Hangi at %100 doru temel donlu tay verir?
A/A E/E bir at. Her taya her zaman A alelini ve E alelini aktarır. Bu nedenle diğer ebeveyn ne olursa olsun tüm taylar doru temel donludur (A/- E/-).

Yağız temel donlu tay nasıl elde edilir?
Mümkün olması için: her ebeveynin en az bir a aleli olmalı ve ebeveynlerden en az birinde E aleli bulunmalıdır.
%100 olasılık için: her iki ebeveyn a/a olmalı ve en az biri E/E olmalıdır.

Bu test yağız at yetiştiricileri için neden önemlidir?
Friesian (Frizyen) atı her zaman yağızdır. Portekiz'de Coudelaria Ortigão Costa yalnızca yağız donlu Puro-Sangue Lusitano atları yetiştirir. Tüm taylarda yağız temel donu korumak için yetiştiricinin hangi damızlıkların a/a E/E olduğunu ve hangilerinin e alelini taşıdığını (a/a E/e) bilmesi gerekir. Birbiriyle çiftleştirilen iki a/a E/e atın al temel donlu a/a e/e bir tay verme olasılığı %25'tir. a/a E/E bir aygır, a/a olan herhangi bir kısrakla %100 yağız temel donlu tay verir. Taşıyıcıları yalnızca DNA testi belirler.

Temel donu al olan bir at yağız temel donlu tay verebilir mi?
Evet, a aleli varsa (A/a e/e veya a/a e/e). Örnek: a/a e/e bir at, a/a E/E bir atla çiftleştirildiğinde %100 yağız temel donlu a/a E/e tay verir. Bu nedenle al temel donlu bir atın Agouti genotipi, çiftleştirilecek eş seçilirken önemlidir.

Çok koyu doru bir temel don, yağız temel dondan nasıl ayırt edilir?
Gözle ayırt etmek zor olabilir. DNA testiyle kesindir: doru temel don A/- E/-; yağız temel don a/a E/-.

Kır atım temel donunu göstermiyor. Test edilebilir mi?
Evet. Grey yaşla birlikte donu giderek pigmentsizleştirir, ancak DNA değişmez. Test, atın doğduğu temel donu belirler.

Bir at hangi yaşta test edilebilir?
Her yaşta. DNA doğumdan itibaren aynıdır.

Hangi numuneyi göndermeliyim?
Yeleden veya kuyruktan kökleriyle birlikte koparılmış 20 ila 40 kıl ya da bir veteriner hekim tarafından K3-EDTA tüpüne alınmış 5 mL tam kan. Tek bir numune iki gen için de yeterlidir.

Sonuçları ne zaman alırım?
Numunenin laboratuvara ulaşmasından sonraki 5 ila 10 iş günü içinde. Sertifikalı rapor, analiz onaylanır onaylanmaz gönderilir.