Basiskleurtest - loci A en E

Wat is het verschil tussen genotype en fenotype?
Het genotype is wat in het DNA van het paard staat. Het is niet zichtbaar. Het fenotype is wat je ziet: in dit geval de vachtkleur.
Voor elk gen heeft het paard twee allelen: één van de moeder en één van de vader. We schrijven bijvoorbeeld A/a E/e.
Twee paarden kunnen er hetzelfde uitzien en toch verschillen in hun DNA. Een A/A E/E-paard en een A/a E/e-paard hebben allebei basiskleur bruin. Het A/a E/e-paard kan veulens krijgen met basiskleur zwart of vos; het A/A E/E-paard krijgt alleen veulens met basiskleur bruin.

Wat is het verschil tussen de basiskleur en de vachtkleur van het dier?
De basiskleur is het uitgangspunt. Er zijn er maar drie: bruin, zwart en vos. Ze wordt bepaald door twee genen, Agouti en Extension.
Daarna kunnen andere modificerende genen de basiskleur veranderen: verdunnen (lichter maken), depigmenteren (de kleur wegnemen) of vlekken en andere patronen toevoegen. Het eindresultaat is de vachtkleur van het dier, de kleur die we zien.
Voorbeelden:
• Palomino: basiskleur vos met één Cream-allel.
• Buckskin: basiskleur bruin met één Cream-allel.
• Schimmel: elk van de drie basiskleuren, die Grey met de leeftijd geleidelijk depigmenteert.
Als de andere modificerende genen geen varianten dragen, is de vachtkleur van het dier gelijk aan de basiskleur.

Waarom bepaalt deze test de basiskleur en niet de vachtkleur van het dier?
Omdat de test alleen twee genen leest, Agouti en Extension, en die twee genen bepalen alleen de basiskleur. Om de vachtkleur van het dier te kennen, moeten ook de andere modificerende genen worden getest.

Wat doet elke locus?
Het paard kan twee pigmenten aanmaken: zwart pigment en rood pigment.
Extension bepaalt welk pigment wordt aangemaakt. Met minstens één E-allel maakt het paard zwart pigment aan. Met e/e maakt het paard alleen rood pigment aan.
Agouti bepaalt waar het zwarte pigment komt. Met minstens één A-allel blijft het zwarte pigment beperkt tot de pieken (manen, staart, onderbenen en oorranden): basiskleur bruin. Met a/a zit het zwarte pigment over het hele lichaam: basiskleur zwart.

Waarom heeft een e/e-paard altijd basiskleur vos?
Een e/e-paard maakt alleen rood pigment aan. Agouti werkt alleen op zwart pigment. Zonder zwart pigment heeft Agouti niets om op te werken, en heeft het paard basiskleur vos -/- e/e, wat zijn Agouti ook is. Maar de Agouti-allelen blijven in het DNA en gaan over op de veulens.

Waarom heeft een a/a-paard alleen basiskleur zwart als het het E-allel heeft?
a/a verspreidt het zwarte pigment over het hele lichaam. Maar er is alleen zwart pigment als het paard minstens één E-allel heeft. Dus: a/a E/- is basiskleur zwart; a/a e/e is basiskleur vos.

Wat betekent het streepje in A/- of -/-?
Het streepje betekent „willekeurig allel”. Het wordt gebruikt wanneer dat allel de basiskleur niet verandert.
• A/- E/- kan A/A E/E, A/a E/E, A/A E/e of A/a E/e zijn: allemaal basiskleur bruin.
• -/- e/e kan A/A e/e, A/a e/e of a/a e/e zijn: allemaal basiskleur vos.

Als ik de vachtkleur van mijn paard al zie, waarvoor dient de test dan?
Omdat je aan de buitenkant niet ziet wat het paard aan zijn veulens kan doorgeven. Een A/A E/E-paard en een A/a E/e-paard zien er hetzelfde uit, maar krijgen verschillende veulens. Alleen de DNA-test laat zien welk paard welk genotype heeft.

Kunnen twee paarden met basiskleur bruin samen een veulen krijgen met basiskleur zwart of vos?
Ja, als beide A/a E/e zijn. Mendeliaanse kans per veulen:
• 56,25% basiskleur bruin A/- E/-
• 18,75% basiskleur zwart a/a E/-
• 25% basiskleur vos -/- e/e

Kunnen twee paarden met basiskleur zwart samen een veulen krijgen met basiskleur vos?
Ja, als beide a/a E/e zijn. Mendeliaanse kans per veulen:
• 75% basiskleur zwart a/a E/-
• 25% basiskleur vos a/a e/e

Welke veulens krijgen twee paarden met basiskleur vos samen?
100% veulens met basiskleur vos -/- e/e, omdat beide alleen het e-allel kunnen doorgeven.

Welk paard krijgt 100% veulens met basiskleur bruin?
Een A/A E/E-paard. Het geeft aan elk veulen altijd het A-allel en het E-allel door. Daarom hebben alle veulens basiskleur bruin A/- E/-, wat de andere ouder ook is.

Hoe krijg je veulens met basiskleur zwart?
Om het mogelijk te maken: elke ouder moet minstens één a-allel hebben, en minstens één van de ouders moet het E-allel hebben.
Voor 100% kans: beide ouders moeten a/a zijn en minstens één moet E/E zijn.

Waarom is deze test belangrijk voor fokkers van zwarte paarden?
Het Friese paard is altijd zwart. In Portugal fokt de Coudelaria Ortigão Costa uitsluitend zwarte Lusitano’s (Puro Sangue Lusitano). Om in alle veulens de basiskleur zwart te behouden, moet de fokker weten welke fokdieren a/a E/E zijn en welke drager zijn van het e-allel (a/a E/e). Twee a/a E/e-paarden met elkaar gepaard hebben 25% kans op een veulen met basiskleur vos a/a e/e. Een a/a E/E-hengst geeft met elke a/a-merrie 100% veulens met basiskleur zwart. Alleen de DNA-test brengt de dragers aan het licht.

Kan een paard met basiskleur vos veulens krijgen met basiskleur zwart?
Ja, als het het a-allel heeft (A/a e/e of a/a e/e). Voorbeeld: een a/a e/e-paard gepaard met een a/a E/E-paard geeft 100% veulens met basiskleur zwart a/a E/e. Daarom telt de Agouti van een paard met basiskleur vos mee bij de keuze van de paringspartner.

Hoe onderscheid je een zeer donkerbruine basiskleur van een zwarte basiskleur?
Met het oog kan dat moeilijk zijn. Met de DNA-test is het zeker: basiskleur bruin A/- E/-; basiskleur zwart a/a E/-.

Mijn schimmel toont zijn basiskleur niet. Kan hij getest worden?
Ja. Grey depigmenteert de vacht geleidelijk met de leeftijd, maar het DNA verandert niet. De test bepaalt de basiskleur waarmee het paard geboren is.

Op welke leeftijd kan een paard getest worden?
Op elke leeftijd. Het DNA is vanaf de geboorte hetzelfde.

Welk monster moet ik sturen?
20 tot 40 uitgetrokken haren uit manen of staart, met de wortels, of 5 mL volbloed in een K3-EDTA-buis, afgenomen door een dierenarts. Eén monster volstaat voor beide genen.

Wanneer ontvang ik de uitslag?
Binnen 5 tot 10 werkdagen na aankomst van het monster in het laboratorium. Het gecertificeerde rapport wordt verstuurd zodra de analyse is gevalideerd.